KİTABU’L
FİTEN
كتاب
الفتن
AÇIKLAMA:
"Fiten", "fitne" kelimesinin çoğuludur.
er-Ragıb bu kökü şöyle açıklar: "Fiten" kelimesinin aslı, özünü
cürufundan ayırmak için altın cevherini ateşe sokmak demektir. Kelime insanın
ateşe sokulması anlamında da kullanılır. ........Zuku fitnetekum=azabınlzı
tadın!"(Zariyat 14) ayet-i kerimesinde olduğu gibi azaba fitne denilmesi
yanında, "........'= bilesiniz ki onlar zaten fitneye
düşmüşlerdir"(Tevbe 49) ayet-i kerimesinde olduğu gibi azap esnasında
meydana gelen şeye de denir. Bu kelimenin en çok kullanıldığı anlam şudur: Yüce
Allah "........* = bir deneme olarak sizi hayırta da, şerle de imtihan
ederiz" (Enbiya 35) buyurmaktadır. ........=müşrikler ... neredeyse seni,
sana vahyettiğimizden saptıracaklar"(İsra 73) ayetindeki kullanım da bu
manayadır. Ayetin manası kafirler neredeyse sana vahyedilene göre amel etmekten
seni çevirmek için belaya ve sıkıntıya sokacaklar şeklindedir.
er-Ragıb şöyle devam eder: Fitne Yüce Allah'tan kaynaklanan
fiillerden olabileceği gibi bela, musibet, katı, azap, masiyet ve çirkin olan
başka fiillerde olduğu gibi kuldan da kaynaklanabilir. Fitne Allah'tan
geldiğinde bu bir hikmete dayalıdır. Yüce Allah'ın emri dışında insandan
kaynaklandığında bu kınanmıştır. Yüce Allah insanı fitne çıkardığından dolayı
kınamaktadır: fitne adam öldürmekten daha kötüdür. "(Bakara 2/191)
"Şüphesiz inanmış erkeklerle, inanmış kadınlara işkence edip (fetenu)
sonra tövbe de etmeyenıere cehennem azabı ve (orada) yanma cezası
vardır."(Buruc 10) Hiçbiriniz cehenneme girecek kimseden başkasını Allah'a
karşı azdınp saptıramazsınız."(Saffat, 162, 163) Hanginizde deli/ik
olduğunu yakında siz de göreceksiniz, onlar da. "(Kalem 5, 6) " Allah
'ın sana indirdiği h ükümlerin bir kısmından seni saptırmamalarına dikkat
et"(Maide 49) ayetleri buna birer örnektir.
Bir başka dilci şöyle demiştir: "....." kelimesi esasen
.......=deneme, imtihan etme" anlamınadır. Kelime daha sonra sıkıntı ve
denemenin sebep olduğu hoşlanılmayan şeyanlamına kullanılmıştır. Bundan sonra
da hoşlanılmayan "her türlü şey"e veya küfür, günah, yakma, rezalet
çıkarma, ahlaksızlık ve başka şeyler örneğinde olduğu gibi hoşlanılmayan şeye
sebep olan "her hareket" e fitne denmiştir .