ktabu’l-ahkam
كتاب
الأحكام
hÜkÜmler
ahkam:
hüküm'ün çoğuludur. bu kitabda hüküm vermenin usulü, adabı ve şartları gibi
bazı önemli yönleri ile hüküm veren hakim ve diğer yetkililei'le ilgili adab,
şartlar ve benzeri durumlar hakkında gelen hadisler rivayet edilmektedir.
hüküm
ve kada' kelimelerinin manaları aynidir. bu iki kelime arab dilinde değişik
manalarda kullanılır. Şer-i Şerif'te ise: devlet yetkilisince verilen ve
uyulması mecbüri olan dini karardır. bu karar, ilgilileri bağlayıcıdır ve dini
esaslara dayalıdır. devlet tarafından yetkili kılınan hakim veya idarecinin
verdiği bu karar geçerlidir.
avnü'l-mabiid
yazarı başka tarifleri de nakletmiştir. bunlardan birisi şöyledir: Özel veya
tüzel kişilere ait muayyen olaylar hakkında Şer'i Şerif'e uygun ve bağlayıcı
sözlü veya yazılı karara kada denilir.
eş-Şirbini
de el-ikna'da: kada kelimesi arab dilinde bir şeyi sağlamlaştırmak, tamamlamak,
yerine getirmektir. Şer-i Şerif'te ise iki veya daha fazla hasımlar arasındaki
husümeti ve anlaşmazlığı allah'ın hükmü ile hal ve çözümlemektir, demiştir.
el-ayni
de: kada, husümetleri halletmektir, demiştir. yukarda anlatılan şer'i hüküm ve
kada'yı veren zata kadı ve hakim denilir. ekseriyetle böyle hükümleri vermekle
meşgul olanlara bu ünvanlar verilir. devletin tevdi ettiği görevlerin çoğu
başka konulara yönelik olmakla beraber bazı ihtilafların ve nizaların halli
görevini üstlenmiş olan devlet yetkililerinin verdikleri ve Şer-i esaslara
uygun hükümler de bu terimin kapsamına dahildir.
1- kudat (=kadilar) in
durumlarinin anlatildlĞi bab. sayfa: 2308 – 2310
2- zulÜm ve rÜŞvet
hakkindak Şddetl tehdd babi. sayfa: 2311 – 2313
3- hak-m ct-had eder
(olanca gÜcÜyle hakki arar) ve sabetl karar verr, babi. sayfa: 2314 – 2315
4- hak-m snrl br
halde ken hÜkÜm etmez, babi. sayfa: 2316
5 - hak-m'n karari hÇ
br harami helal etmez ve hÇ bir helal haram etmez, babi. sayfa: 2317 – 2318
6- kendsne at
olmayan br Şey dda edp uĞraŞan adam (hakkinda gelen hadsler) babi. sayfa:
2319 – 2320
7- Şahd davaci'ya,
yemn de davali'ya dÜŞer, babi. sayfa: 2321 – 2322
8- br mal koparmak
Çn yalan yere yemn eden'n (vebaln beyan eden hadisler) babi. sayfa: 2323
– 2324
9- haklarin (batildan)
ayırd edldĞ makamlarda (edlen) yemn babi. sayfa: 2325 – 2326
10- ehl- ktab'a (yan
hirstyan ve yahudler) ettrlen yemn (Şeklnn beyani) babi. sayfa: 2327 –
2328
11- k ayri adam br
mal'in kendsnn olduĞunu dda ederler (yan brs: bu mal benmdr, der.
dĞer: hayir senn deĞl benmdr, der). ve hÇ brsnn Şahd yoktur, babi.
sayfa: 2329 – 2330
12- ÇalinmiŞ olan br
malini satin alan kmsenn elnde bulan adamlin hakkini beyan eden hads babi.
sayfa: 2331
13- maŞye (koyun,
keÇ, siĞir ve deve sÜrÜler) nn (eknlere ve benzerlerne) verdĞ zarar
hakkindak hÜkÜm babi. sayfa: 2332
14- baŞkasina at br
Şey kiran hakkindak hÜkÜm babi. sayfa: 2333 – 2334
15- adam komŞusunun
duvarınin Üzerne agaÇ koyablr babi. sayfa: 2335 – 2337
16- yol (genŞlĞ)
mktari hakkinda htlaf ettkler zaman (verlecek hÜkmÜn beyani) babi. sayfa:
2338 – 2339
17- komŞusuna zarar
veren br Şey kend mÜlkÜnde nŞa eden adamin babi. sayfa: 2340 – 2342
18- k adam br huss
(sazliktan yapilan kulÜbe) nn mÜlkyetn dda edenler. babi. sayfa: 2343
19- halas'1 (satilan
mali kurtarmayi) Şart kilan satici(nin satiŞ akd hÜkmÜnÜn beyani) babi. sayfa:
2344
20- kur'a le hÜkÜm
vermek babi. sayfa: 2345 – 2348
21- kafler (z takb
uzmanlari) babi. sayfa: 2349 – 2350
22- ÇocuĞu
(brbrnden ayrilan) baba ve anasindan dledĞn seÇmekte serbest bırakmak
babi. sayfa: 2351 – 2352
23- (nsanlar arasinda)
sulh yapmak babi. sayfa: 2353
24- (alim satimda
aldatilmakla) malini zarara sokan kmsey malinda tasarruf etmekten men etme
babi. sayfa: 2354 – 2355
25- hak-m'n, mÜflsn
malina hacz koyup alacaklilar Çn satmasi babi. sayfa: 2356 – 2357
26- malinin aynisini
flas etmŞ br adamin yaninda bulan kmsenn babi. sayfa: 2358 – 2361
27- Şahdlk etmes
taleb edlmeyen br kmsenn Şahdlk etmesnn yasakllĞi babi. sayfa: 2362 –
2363
28- adam'in gÖrgÜ
tanikllĞi vardir da lgl kŞ bu durumu blmez, babi. sayfa: 2364
29- borÇlari
Şahdlendrmek babi. sayfa: 2365
30- ŞahdlĞ caz
olmayanlarin babi. sayfa: 2366 – 2367
31- br Şahd ve yemn
le hÜkmetme babi. sayfa: 2368 – 2371
32- yalan Şahdlk
babi. sayfa: 2372 – 2373
33- ehl- ktabin
brbrler aleyhnde Şahdlk etmeler babi. sayfa: 2374