devam: 11- bakre ve
dul kadin'dan (nkah Çn) emr steme babi
حَدَّثَنَا
عيسى بن حماد
المصري.
أنبأنا اليث
بن سعد، عَن
عَبْد اللّه
بْن عَبْدُ
الرحمن بْن
أبي حسين، عَن
عدي بن عدي
الكندي، عَن
أبيه؛ قَالَ: - قال
رَسُول
اللَّهِ
صَلَى
اللَّهُ عَلَيْهِ
وَسلَّمْ: ((
الثيب تعرب عن
نفسها، والبكر
رضاها صمتها)).
فِي
الزَوائِد:
رجال إسناده
ثقات إلا أنه
منقطع. فإن
عدياً لم يسمع
من أبيه عدي
بن عميرة. يدخل
بينهما المرس
بن عميرة.
قاله أبو حاتم
وغيره. لكن
الحديث له
شواهد صحيحة.
adiy (bin amire)
el-kindi (r.a.)'dan rivayet edildiğine göre resulullah (sallallahu aleyhi ve
sellem) şöyle buyurdu, demiştir: «dul kad-n, nefsinin arzusunu açıkça söyler.
bakire de rızası onun susmasıdır.»
not: zevaid'de
şöyle denilmiştir: bunun senedindeki rayiler sika zatlardır. ancak sened
munkati'dir. Çünkü ravi adiy (bin adiy) babası adiy bin amire (r.a.)'dan hadis
işitmemiştir. kisinin arasına el-urs bin amre girer. (ki aracı olan el-urs,
senedde yoktur. bunu ebu hatim ve başkası söylemiştir. lakin bu hadis için
sahih şahidier vardır.
aÇiklama: bni abbas (r.a.)'ın hadisini Şafii, ahmed,
müslim, ebu davud, nesai ve beyhaki de rivayet etmişlerdir.
hadisteki
"ei-eyyim" kelimesi arap dilinde eşi olmayan bekar veya dul erkek ve
kad-n manasında kullanılır. fakat bu hadiste dul kad-n manasında
kullanılmıştır. burada bakireye karşılık kullanıldığı için hadisin zahirine
göre kocasının ölümü veya boşaması dolayısıyla dul kalmış kad-n demektir.
hadis dul kad-nın
evlenmesi hususunda velisinden daha çok hak ve yetki sahibi olduğuna delalet
eder. bu nedenle onun emri olmadan velisi tarafından nikahı yapılamaz. bu
hükümle ilgili hadisdeki ifade dul kad-nın evlenmesi hususunda velisinin de hak
sahibi olduğuna fakat kad-nın hakkının onunkinden fazla olduğuna delalet eder.
bunun içindir ki veli o dul kad-nı kendisine denk bir erkekle evlendirmek
isterse fakat kad-n kabul etmezse velisi tarafından icbar edilemez
(zorlanamaz). Şayet dul kad-n kendisine denk bir erkekle evlenmek isteyip
velisi imtina ederse veli icbar edilir. buna rağmen veli israrda bulunursa kadı
tarafından o kad-nın nikahı kıyılır. nevevi fıkıhçıların bu hükmünün bu
hadisten alındığını müslim'in şerhinde açıklamıştır.
bakire kad-nın
evlenmesi için velisi tarafından izin istenen bakirenin izin istendiğinde
susması dinen izin sayılır.
ebu hureyre
(r.a.)'ın hadisini kütüb-i sitte sahipieri rivayet etmişlerdir.
adiy (r.a.)'ın
hadisi ise zevaid türündendir. fakat notta belirtildiği gibi sahih şahidieri
vardır. görüldüğü gibi onun hadisindeki hüküm daha önce geçen bni abbas (r.a.)
ve ebu hureyre (r.a.)'ın hadislerindeki hükümlerin aynısıdır.
bu babta
rivayet edilen hadislerden anlaşıldığı gibi dul kad-nın nikahının yapılması
onun açık emir ve müsaadesine bağlıdır. muvafakatı istendiğinde susması yeterli
sayılamaz. fakat bakire kad-nın nikahının yapılması için izni istendiğinde dil
ile izin vermesi şart değildir; susması kafidir.
yukardaki
hadislerden bahis konusu edilen bakire ve dul kad-ndan maksat, erginlik çağına
varmış olan kad-nlardır. henüz bu çağ'a varmamış olanlardan izin almak
anlamsızdır. bu çağa gelmemiş olan bakire veya dul kızların nikahları ile
ilgili hükümler bundan sonra gelecek olan 13. ve 14. bablardaki hadisler
bölümünde anlatılacaktır.
burada bazı
noktalar hakkında alimlerin görüşlerini belirtmek gerekir. Şöyle ki :
1. erginlik
çağına varmış olan bakire kızdan izin alınmadan,
2. erginlik
çağına varmış olup dul olan kad-ndan izin alınmadan, babaları tarafından veli
sıfatıyla akdedilecek nikahın hükmü nediri bu husustaki alimlerin görüşlerini
anlatalım:
ei-menhel'in
tekmile yazarı el u davud'un "strınar" babındaki ebu hureyre (r.a.)
ve bni Ömer (r.a.)'ın hadisleri şerhinde ezcümle şöyle der:
1. erginlik
çağına varmış olan bakire kızlardan izin alınmadan babaları tarafından
nikahları kıyıldığı takdirde, kıyılan nikahın sahih olup olmadığı hususunda
alimler ihtilaf etmişlerdir. lim ehlinin ekserisinin görüşüne göre,' kız,
yapılan nikaha rıza göstermediği takdirde o nikah hükümsüzdür.
medine ehlinin
bazısına göre babanın kıydırdığı nikahtan bakire kız hoşlanmasa bile o nikah
caizdir. malik, Şafii, bni ebi leyla, el- leys, ahmed ve shak'ın kavli de
budur.
2. erginlik
çağına ermiş olan dul kad-ndan müsaade alınmadan yapılan nikah tüm alimlerce
hükümsüzdür. dul kad-nın babası ondan müsaade almadan nikahını kıydırdıktan
sonra durumu duyan kızı rıza göstermezse yine nikah tüm alimlerce hükümsüzdür.
hadislerdeki
dul kad-n tabirinden maksat sıhhatlı veya fasit bir evlenme yahut vat-ı şüphe
ile bakireliği giderilmiş olan kad-n manası kastedilmiştir. yine hadislerdeki
bakire tabirinden maksat, bakirelik zarı her hangi bir temasla giderilmemiş
veya atlama, aşırı kan akma gibi hastal-kla bakireliği zail olmuş olan kad-n,
demektir.
gayri meşru
cinsel temasla kızlığı bozulmuş olan kad-n bakire hükmüde mi, dul hükmünde mii
bu hususta
alimler arasında ihtilaf vardır:
1. ebu hanife
ve malik'e göre bu kad-n bakire hükmündedir.
2. Şafii.
ahmed. ebu yusuf ve muhammed'e göre bu kad-n dul kad-n hükmündedir.
bakire kad-nın
susması ve hiç bir şey söylememesi halindeki hüküm hususunda da şöyle bir
ihtilaf vardır:
1. malikiler'e
göre, bakire kad-ndan izin istendiğinde bir şey söylemeden kaçarsa veya
ağlarsa, yahut oturduğu yerden kalkarsa veya hoşlanmadığına delalet eden bir
belirtisi bulunursa, izin ve rızasının olmadığı anlaşılır ve nikahı kıyılamaz.
2. Şafiiler'e
göre mezkur hareketlerin hiç birisi nikah kıymaya mani değildir. ancak bakire,
ağlayıp, bağırırsa ve buna karşı olduğunu davranışları ile bildirirse o zaman
iznin olmadığı anlaşılır.