kudÜs:
filistin'de, süleyman
aleyhisselam tarafından inşa ettirilen mescid-i aksa'nın bulunduğu şehir. bu
şehir tarih kitaplarında İlya adıyla da zikredilir.
tarihi çok eskilere dayanan
kudüs şehri, tarih boyunca pekçok işgal ve yağmaya uğradı. asurlu hükümdarı
buhtunnasar (nabukatnazar) kudüs'ü zabt ettiği zaman şehri yakıp yıktı.
mescîd-i aksa'da bulunan altın, gümüş ve diğer mücevherleri babil'e götürd ü.
m.s. 70 senesinde romalılar tarafından tekrar işgal edilerek yakılıp yıkılan
kudüs şehri, 120 yılında tamir, hazret-i Ömer'in halîfeliği sırasında da
muslümanlarca fethedildi. 1099 (h.492)'de haçlılar (hıristiyanlar) kudüs'ü
istila edince yakıp yı ktılar. pek çok muslümanı kadın ve çocuk demeden
kılıçtan geçirdiler. bu arada mescid-i aksa'yı da yağmalayıp üstüne haç
diktiler. İçerisine heykeller koyarak kiliseye çevirdiler. sultan salahaddîn-i
eyyubî 1187 (h. 583)'de kudüs'ü haçlılardan kurtarıp, mescid-i aksa'dan haçları
ve putları kaldırttı. yavuz sultan selîm han zamanında osmanlı idaresine giren
kudüs, birinci dünya savaşından sonra, muslüman türklerin elinden çıktı. 1967
(h. 1387)'deki arap-İsrail savaşında kudüs, yahudîler tarafından işgal edildi.
(İslam tarihi ansiklopedisi)
müslümanlar hicretten on
altı ay sonraya kadar kudüs'teki mescid-i aksa'ya yönelerek namaz kıldılar.
peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem mîraca buradan yükseldi.
(abdullah-ı dehlevî)
hazret-i Ömer kudüs'ü
feth edince, kudüs'teki kiliselere dokunulmaması için emir verdi ve
hıristiyanlarla anlaşma yaptı. kudüs ahalisine bir de emanname (emniyet
belgesi) verdi. emannamede buyurdu ki: "İş bu mektub, muslümanların emîri
Ömer bin hatta b'ın, İlya (kudüs) ahalisine verdiği eman mektubudur ki, onların;
varlıkları, hayatları, kiliseleri, çocukları, hastaları sağlam olanları ile
öteki milletler için yazılmıştır..." (taberî)