13- (yatsi namazina)
ateme namazi denmesnden nehy babi
حدثنا هشام
بْن عمار،
وَمُحَمَّد
بْن الصباح.
قالا:حدّثنا
سفيان بْن
عيينة، عَنْ
عَبْد الله
بْن أبي لبيد،
عَنْ أبي
سلمة، عَنْ
ابْن عمر؛
قال:
-
سَمِعْت
رَسُول
اللَّه صَلَى
اللَّهُ
عَلَيْهِ
وَسَلَم يقول:
((لاَ تقلبنكم
الأعراب
عَلَى اسم
صلاتكم: فإنها
العشاء. وإنهم
ليعتمون
بالإبل)).
(abdullah) bn-i
Ömer (r.a.)'den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir :
ben, resulullah
(sallallahu aleyhi ve sellem)'i şöyle buyururken dinledim :
«araplar (şu)
namazınızın adında size galebe etmesinler. Çünkü o(nun adı) 'şa'dır. ve
araplar, develer sebebiyle (o namazı) gece karanlığına tehir ederek ona ateme
ismini verirler.»"
aÇiklama :
ateme: gece
karanlığıdır. araplar yatsı namazına ateme diyorlardı. bu hadisi müslim'de
abdullah bin Ömer (r.a.)'den iki senedie ve biraz lafız farkıyla rivayet
etmiştir. oradaki bir rivayet, mealen şöyledir:
''araplar şu
yatsı namazının ''şa'' isminde size galebe çalmasınlar. Çünkü o(nun ismi)
allah'ın kitabında şa'dır. ve o namaz, develerin sağılması sebebiyle gece
karanlığına tehir edilerek. ona ''ateme ismi verilir.''
hadisi bu
lafızia el- smaili müstahrec'inde ebu mes'ud razi'den, ebu ya'la ile beyhaki
de abdurrahman bin avf'tan rivayet etmişlerdir.
buhari,
abduiiah el-müzeni (r.a.)'den rivayet ettiğine göre nebi (s.a.v.) şöyle
buyurmuştur:
''araplar akşam
namazının mağrib isminde size galib gelmesinler. araplar. akşam namazına şa
derler.'' arapların akşam namazına şa ismini verdiklerine ait hadisin son
cümlesinin ravi abduilah el-müzeni'ye ait olması muhtemeldir.
müellif, müslim
ve yukarıda adları anılan zatların rivayet ettikleri hadisler ile buhari'deki hadisten
anlaşılıyor ki; araplar akşam namazına ''şa'' ve yatsı namazına ''ateme''
diyorlarmış. bir de araplar akşam ile yatsı namazının ikisine ''lşaeyn = iki
lşa'' derlermiş.
nevevi,
müslim'in şerhinde şöyle der: ''hadisin manası şudur: 'araplar, yatsı namazına
ateme ismini verirler. Çünkü araplar, develeri sağmakla meşgul olduklarından
dolayı yatsı namazını şiddetli karanlığa tehir ederlerdi. halbuki ailah'ın
kitabında; ''....ve yatsı namazından sonra ... ''[nur 58] ayetinde ''şa''
olarak geçer. bu sebeple siz ona şa demelisiniz. ''
sahih
hadislerde yatsı namazının ismi ateme diye geçmiştir.
nebi (s.a.v.)
yatsı namazına bir taraftan ateme isminin verilmemesini emrediyor; diğer
taraftan kendileri bu namaz hakkında ''ateme'' ismini kullanıyor, diye bir
istifham hatıra gelebilir. buna iki şekilde cevap verilir:
1- ateme
isminin verilmesine ait yasaklama tenzihen kerahet içindir. tahrim için
değildir. ateme isminin kullanılabileceğini beyan için nebi (s.a.v.)
kullanmıştır.
2- o günkü
araplar yatsı namazına şa adının verildiğini bilmedikleri ve şa denilince
akşam namazını anladıklarından dolayı bir yanlışlığa meydan verilmemesi için
nebi s.a.v. yatsı namazı hakkında ateme ismini kullanmıştır.''